Слонімcкія крамы і банкі cто гадоў таму

+++фото

Напярэдадні Першай сусветнай вайны Слонім жыў сваім звычайным і будзённым жыццём. У  горадзе мелася больш за 900 мураваных дамоў, закладваліся прамысловыя прадпрыемствы і  майстэрні. Насельніцтва горада дасягнула 21 тысячы чалавек.
Як грыбы пасля дажджу ў горадзе над Шчарай з’яўляліся ўсё новыя і новыя гандлёвыя прыватныя кропкі. Таму давайце разам павандруем па цэнтры  Слоніма 100-гадовай даўніны.  Што ж можна было і ў каго  тады купіць?   Прыватныя крамы і склады ў асноўным трымалі ў Слоніме  яўрэі. Іх было шмат. Напрыклад,  насупраць сабора і Маставой  вуліцы (цяпер Янкі Купалы) была крама суконных, мануфактурных і футравых тавараў  Грушавіцкіх і Якімоўскіх. Там быў  даволі вялікі выбар шарсцяных,  плюшавых і ватных коўдраў,  дываноў, дарожак, фіранак. А  лямец і палотны прадаваліся ў  краме Шымеля Савіцкага.
Хто жадаў купіць сабе  лямпу, шкло, посуд – маглі гэта  зрабіць, наведаўшы краму Ш. Анекштэйха ці краму посуду і лямпаў Ісака Куніцы. На Гандлёвай вуліцы (цяпер Першамайская) ва ўласным  доме Ісак Куніца гандляваў самаварамі, аконным шклом і рознымі гаспадарчымі прыналежнасцямі.
Слонімец Кісель Язерскі таксама меў сваю вялікую краму жалезных і чыгунных тавараў. У яго можна было купіць цэглу, фарбу, малацілкі, веялкі, цэмент, гіпс, смалу, керасін і нават саларэзкі і соль для коней. Меў свой прыватны магазін стальных і медных тавараў нехта Эдэльман, гандляваў рознымі фарбамі і  паляўнічымі прыборамі і нехта Рахавіцкі. А яўрэй Майсей Мешаль трымаў свой уласны склад бакалейных  тавараў, тытунёвых вырабаў усіх вядомых у свеце фірмаў. Там заўсёды было людна, бо слонімцы і вяскоўцы  часта куплялі ў Мешаля і шпалеры, і фарбы, цэмент, гіпс, смалу, шведскі кардон.  Тытунёвыя вырабы прадаваліся ў Слоніме ў некалькіх крамах. Асабліва даспадобы для тых, хто курыў,  была крама тытунёвых і бакалейных вырабаў Шылавіцкага.  Карысталіся папулярнасцю сто гадоў таму ў Слоніме і розныя будаўнічыя магазіны і лесапільныя заводы. Яны былі даволі дарагія, але багатыя людзі іх не міналі. Бо маглі там заказаць матэрыял альбо купіць ужо  гатовыя тавары. Лесапільныя і дрэваапрацоўчыя заводы Ханона Штэйнберга і Дубінбаўмана з радасцю  сустракалі сваіх кліентаў. Не ўсе слонімцы маглі тады купіць і чарапіцу ў краме Элькана, ці мэблю і люстэркі  ў краме А.Парэцкага. Існавала ў Слоніме і будаўніча-тэхнічная кантора інжынераў Дамантовіча і Радзішэўскага,  а таксама тэхнічнае бюро, склад земляробчых машын, прылад для малочнай гаспадаркі Лазінскага. Калі хто  ў пана Лазінскага заказваў машыны ці прылады, іх гаспадары самі прывозілі дамоў, падключалі, тлумачылі,  давалі ключы і нават была гарантыя. А тыя слонімцы ці вяскоўцы са Слонімскага і іншых паветаў, якія мелі ў  хатніх гаспадарках малатарні, маглі на іх зрабіць розныя надпісы, праўда толькі паўрэйску ў Янкеля  Стайкоўскага.
Была ў Слоніме ў 1914 годзе і аптэка, дзе гандлявалі аптэкарскімі таварамі правізара Г.І. Гродзенскага.  У аптэцы знаходзіўся і хіміка-бактэралагічны кабінет у якім слонімцы маглі праверыць мачу, малако, кроў.  Напачатку ХХ стагоддзя актыўна дзейнічалі ў Слоніме і банкі. А было іх некалькі. Гэта слонімскае аддзяленне Беластоцкага камерцыйнага банка, слонімскае аддзяленне Руска-французскага камерцыйнага банка,  а таксама кіраўніцтва таварыства Узаемнага крэдыту Слонімскіх землеўладальнікаў, Слонімскае таварыства  сельскай гаспадаркі. Без працы не былі ў той час і праватная друкарня Гурвіча, і гадзіннікавы майстар Коган. Яўрэі і палякігандляры Кісель Язерскі, Дамантовіч, Радзішэўскі, Лазінскі гандлёвую сувязь падтрымлівалі і праз тэлефоны,  якія былі ўстаноўлены ў іх крамах і на складах.

Сяргей ЧЫГРЫН.

На здымку: гандляры і пакупнікі ў цэнтры Слоніма каля гандлёвых радоў, 1914 год.
Фота з архіва аўтара.

Один комментарий к заметке “Слонімcкія крамы і банкі cто гадоў таму”

  1. 21.07.2014 at 08:36 #

    Дзякуй за артыкул!
    Было вельмі цікава апынуцца ў мінулым Слонiма.

Поделитесь своим мнением

  • "Слонiмскi Веснiк" 2018.
  • При использовании материалов гиперссылка (не закрытая от индексации поисковыми системами) на www.slonves.by - обязательна.